Klasy reakcji na ogień CPR: co warto wiedzieć przy doborze skrętki i światłowodów

CPR dla kabli to nie tylko „klasa palności”. Oznaczenia typu Cca-s1a,d0,a1 precyzyjnie opisują zachowanie skrętki i światłowodu w pożarze: udział w rozwoju ognia, emisję dymu, płonące krople oraz właściwości gazów. W artykule wyjaśniamy, jak czytać klasy Aca–Fca i indeksy s/d/a, dlaczego samo „LSZH” nie wystarcza w specyfikacji, oraz jakie błędy najczęściej wychodzą na odbiorach. To praktyczna ściąga dla projektantów, wykonawców i działów zakupów.

Dlaczego CPR ma znaczenie w okablowaniu ICT

W pożarze o bezpieczeństwie użytkowników decyduje nie tylko ogień, ale również dym i gazy pożarowe. Kable są prowadzone w korytarzach, pionach, przestrzeniach sufitowych i szachtach – czyli dokładnie tam, gdzie dym może ograniczać ewakuację i utrudniać działania ratownicze. Klasy CPR porządkują te ryzyka i pozwalają porównywać wyroby różnych producentów według jednolitego standardu.

Co oznaczają klasy Aca–Fca

Dla kabli stosuje się skale Euroklas z końcówką „ca”:

Aca – najwyższa klasa (w praktyce rzadko spotykana w typowym okablowaniu ICT),
B1ca / B2ca – bardzo dobre zachowanie w pożarze,
Cca – wysoki standard „budynkowy”, często wymagany w bardziej wrażliwych strefach,
Dca – standard dla zastosowań mniej wymagających,
Eca – minimalny poziom,
Fca – brak klasyfikacji / brak spełnienia wymagań.

Im wyższa klasa, tym mniejszy udział kabla w rozwoju pożaru – ale w praktyce równie istotne są trzy indeksy uzupełniające.

Trzy indeksy, które trzeba umieć czytać: s / d / a

W dokumentacji najczęściej zobaczysz zapis rozszerzony, np. Cca-s1a,d0,a1. Odczyt jest następujący:

s – smoke (dym)

s1a / s1b – bardzo niska emisja dymu (najlepiej),
s2 – umiarkowana,
s3 – najsłabiej (często brak deklaracji).

d – droplets (płonące krople/cząstki)

d0 – brak płonących kropli (najlepiej),
d1 – ograniczone,
d2 – najsłabiej (często brak deklaracji).

a – acidity (kwasowość/korozyjność gazów)

a1 – najłagodniejsze gazy (najlepiej),
a2 – pośrednio,
a3 – najsłabiej.

W praktyce: jeśli projekt mówi „Cca”, a nie doprecyzowuje s/d/a, można dostarczyć kabel o tej samej klasie głównej, ale o wyraźnie gorszych parametrach dymowych lub kroplenia. Dlatego specyfikacje coraz częściej wskazują pełny zapis, np. Cca-s1a,d0,a1.

Skrętka i światłowód: co realnie „pali się” w kablu

W okablowaniu sieciowym o zachowaniu w pożarze decydują przede wszystkim tworzywa:

Skrętka (miedź): sama miedź nie jest paliwem. O wyniku CPR przesądzają izolacje żył, wypełnienia i płaszcz (np. PVC vs LSZH).
Światłowód: włókno szklane nie pali się, ale palne mogą być osłony, tuby, elementy wzmacniające i płaszcz.

To ważne, bo „światłowód = bezpieczniejszy” nie zawsze jest prawdą – liczy się konkretna konstrukcja i klasa CPR, nie technologia transmisji.

LSZH to nie CPR

LSZH (Low Smoke Zero Halogen) to opis materiału płaszcza, ale:

nie jest formalną klasą reakcji na ogień,
nie zastępuje oznaczeń Cca/Dca/Eca ani indeksów s/d/a,
może się różnić między producentami.

Jeżeli w wymaganiach jest CPR, zapis „LSZH” bez klasy CPR może być niewystarczający na etapie odbioru.

Co zwykle weryfikuje się na odbiorach

W typowych procesach kontrolnych liczy się spójność:

czy kabel ma deklarowaną klasę CPR (np. na bębnie, pudełku, oznaczeniu kabla),
czy jest dostępna właściwa dokumentacja (np. deklaracja właściwości użytkowych),
czy na trasach kablowych nie mieszają się różne klasy „bo akurat były na magazynie”.

Najczęstsze błędy zakupowe i jak ich uniknąć

Kupowanie po cenie bez CPR – potem problem z odbiorem lub konieczność wymiany.
Mylenie LSZH z CPR – LSZH nie gwarantuje konkretnej klasy.
Brak doprecyzowania s/d/a – kabel „Cca” może w praktyce dymić lub kroplić gorzej niż oczekiwano.
Mieszanie partii – różne klasy na jednej inwestycji to częsty punkt zapalny przy dokumentacji powykonawczej.

Szybka ściąga: jak czytać oznaczenie

Cca / Dca / B2ca: „główna” klasa reakcji na ogień,
s1a/s1b/s2/s3: dym (im niżej, tym lepiej),
d0/d1/d2: płonące krople (d0 najlepiej),
a1/a2/a3: gazy (a1 najlepiej).

Przykład: B2ca-s1a,d0,a1 – wysoki standard: minimalizacja dymu, brak płonących kropli i najlepsze parametry gazów.